Những chuyển động đầu tiên của quyền lực

Phần I Chương 2 Những chuyển động đầu tiên của quyền lực

Thời gian trôi qua không còn nhẹ như cát trôi qua kẽ tay mà bắt đầu có trọng lượng trong suy nghĩ của MBS, mỗi ngày đối với cậu không chỉ là một ngày sống mà là một ngày tích lũy dữ kiện, quan sát và tự đặt ra những giả thuyết về cách thế giới vận hành. Cậu bắt đầu nhận ra rằng xã hội không phải là một khối đồng nhất mà là một mạng lưới phức tạp gồm nhiều tầng lớp, nhiều lợi ích và nhiều xung đột tiềm ẩn.

Một buổi sáng khi đi cùng người cha đến một nơi có nhiều quan chức và người làm việc trong bộ máy quản lý, MBS đứng quan sát cách mọi người trao đổi với nhau, cách họ giữ thái độ, cách họ cân nhắc từng lời nói như thể mỗi câu đều có thể tạo ra một hệ quả phía sau. Cậu cảm nhận được một loại quyền lực vô hình, không phải là sức mạnh thể chất mà là khả năng ảnh hưởng đến quyết định của người khác.

Sau khi rời khỏi nơi đó, MBS hỏi cha mình với ánh mắt đầy suy nghĩ

"Cha, quyền lực thực sự là gì"

Người cha bước chậm lại một nhịp, nhìn thẳng phía trước rồi đáp

"Quyền lực là khả năng khiến người khác hành động theo một hướng nhất định"

MBS tiếp tục hỏi

"Vậy quyền lực đến từ đâu"

Người cha trả lời

"Nó đến từ nhiều thứ, từ vị trí, từ tiền bạc, từ tri thức và từ sự tin tưởng của người khác"

MBS suy nghĩ một lúc rồi nói

"Nếu một người có tất cả những thứ đó thì họ có thể làm bất cứ điều gì sao"

Người cha lắc đầu

"Không, vì quyền lực lớn luôn đi kèm với rủi ro lớn, nếu dùng sai thì chính nó sẽ quay lại phá hủy người sở hữu nó"

Câu nói ấy khiến MBS im lặng, không phải vì cậu không hiểu mà vì cậu đang hình dung ra một điều lớn hơn, quyền lực không chỉ là công cụ mà còn là một con dao hai lưỡi.

Những ngày tiếp theo, MBS bắt đầu để ý nhiều hơn đến cách các quyết định được đưa ra trong gia đình và trong xã hội. Cậu nhận ra rằng không phải lúc nào quyết định đúng cũng được chọn, mà nhiều khi quyết định được chọn là quyết định cân bằng được nhiều yếu tố nhất trong một thời điểm cụ thể.

Một buổi tối, khi đang ngồi cùng một người lớn tuổi trong gia đình, MBS bất ngờ hỏi

"Vì sao có những người biết điều gì là đúng nhưng vẫn không làm"

Người lớn tuổi nhìn cậu, ánh mắt có phần trầm lại

"Vì cái đúng đôi khi không phải là cái có thể thực hiện được ngay"

MBS hỏi tiếp

"Vậy họ chọn điều gì"

Người đó đáp

"Họ chọn điều ít gây tổn thất nhất"

MBS khẽ lắc đầu

"Nhưng nếu cứ như vậy thì làm sao có thay đổi lớn"

Người lớn tuổi mỉm cười

"Thay đổi lớn luôn bắt đầu từ những người dám chấp nhận rủi ro"

Câu nói ấy như một tia lửa chạm vào suy nghĩ của MBS, cậu bắt đầu hiểu rằng để thay đổi không chỉ cần hiểu biết mà còn cần sự dũng cảm.

Một ngày khác, MBS quan sát một cuộc tranh luận giữa hai người về cách sử dụng tài nguyên trong một khu vực. Một người muốn giữ lại để đảm bảo an toàn lâu dài, người còn lại muốn khai thác để tạo ra lợi ích ngay lập tức.

Sau khi cuộc tranh luận kết thúc, MBS bước đến hỏi một trong hai người

"Nếu ông có quyền quyết định một mình ông sẽ chọn cách nào"

Người đó nhìn cậu rồi nói

"Ta sẽ chọn cách mang lại lợi ích lớn nhất"

MBS hỏi lại

"Lợi ích cho ai"

Người đó hơi ngập ngừng rồi trả lời

"Cho nhiều người nhất có thể"

MBS tiếp tục

"Vậy nếu lợi ích đó gây hại cho một số người thì sao"

Người đó im lặng một lúc rồi nói

"Đó là cái giá phải trả"

Câu trả lời ấy không làm MBS hài lòng nhưng lại khiến cậu suy nghĩ sâu hơn, cậu bắt đầu nhận ra rằng trong quản lý và lãnh đạo không có lựa chọn hoàn hảo, chỉ có lựa chọn tốt nhất trong những điều không hoàn hảo.

Buổi tối hôm đó, MBS ngồi một mình và tự đặt ra một giả định trong đầu

"Nếu một quốc gia là một hệ thống thì nhà lãnh đạo là trung tâm điều phối của hệ thống đó"

Cậu tiếp tục suy nghĩ

"Nếu trung tâm điều phối sai thì toàn bộ hệ thống sẽ bị lệch"

Cậu khẽ nói thành tiếng như đang xác nhận suy nghĩ của mình

"Vậy để thay đổi một quốc gia phải bắt đầu từ trung tâm"

Gió đêm thổi qua nhưng lần này không còn mang theo sự lạnh lẽo mà giống như một dòng chảy đang thúc đẩy suy nghĩ của cậu đi xa hơn

Nhưng ngay lúc đó một ý nghĩ khác xuất hiện khiến cậu dừng lại

"Nếu trung tâm có quá nhiều quyền lực thì ai sẽ kiểm soát trung tâm"

Câu hỏi ấy không có câu trả lời ngay lập tức nhưng nó tạo ra một sự căng thẳng trong suy nghĩ của MBS

Một bên là khát vọng thay đổi nhanh chóng và mạnh mẽ

Một bên là nỗi lo về sự mất cân bằng nếu quyền lực không được kiểm soát

Cậu đứng dậy nhìn về phía chân trời nơi bóng đêm và ánh sáng giao nhau

Cậu nói nhỏ nhưng rõ ràng

"Muốn đi xa phải giữ được cân bằng"

Đó là lần đầu tiên MBS nhận ra rằng con đường của mình sẽ không chỉ là tiến về phía trước mà còn là giữ cho mình không đi quá xa về một phía

Và từ khoảnh khắc đó hai thái cực trong cậu bắt đầu hình thành rõ ràng hơn

Một bên là khát vọng bứt phá

Một bên là ý thức kiểm soát

Chính hai lực này sẽ không ngừng kéo cậu về hai phía nhưng cũng chính chúng sẽ tạo nên hướng đi riêng mà không ai có thể dễ dàng đoán trước được.