Chương 50: Lễ cúng gọi hồn

Trời tờ mờ sáng, tiếng đập cánh phành phạch của con gà trống ngóng cổ dài, gáy vang vọng cả một góc rừng.

Văn Thành trở mình, mi mắt rung rung mơ màng tỉnh giấc, chợt cậu bật dậy như sóc nhảy, đưa tay lên xoa mắt, cậu quay lại nhìn cái người đồng sàng kia, hắn vẫn đang dán chặt ánh mắt sáng rỡ lên cậu. Thành nắm lấy thùy tai, vuốt vuốt:

- Anh... dậy sớm ha!

Bảo Long chống đỡ vùng lưng vai ê ẩm để ngồi dậy, chiếc giường tre nhỏ hẹp vô tình để bờ vai hắn chạm vào tấm lưng ấm nóng của cậu, xuyên qua lớp vải thô ráp, nơi tiếp xúc đó như thiêu đốt khiến Thành rùng mình, Bảo Long nhoẻn miệng: "Ừm!"

Thành do dự nhích ra, xuống giường, tay quơ lấy cái nồi gần bếp rồi nhanh chóng mở cửa bước ra ngoài.

Bảo Long vẫn ngồi ngây ngốc dõi theo bóng dáng Thành, tay se vạt áo, mỉm cười, lồng ngực căng tràn luồng không khí mát mẻ lẫn một chút mùi hương mê hoặc hắn mấy ngày nay.

Nồi xôi hấp chung với khoai mì chẳng mấy chốc đã được kê lên bếp củi cháy đượm, Thành quẩy lấy gánh mang theo những ống tre lớn bước ra cửa. Ánh mắt bất chợt nhìn khoá vào thân cây lớn đằng xa, cậu khựng lại, một lúc mới nhìn Bảo Long, giọng ngập ngừng:

- Tui... ra sông gánh nước, anh... ở nhà... cho gà ăn với chặt giùm tui bốn tầu lá chuối, được không?

Hắn tự nhiên phấn khởi:

- Ờ... Ờ... được chứ, cho gà ăn với chặt lá chuối thôi, đúng hông?

Khoé môi Văn Thành khẽ cong lên:

- Ừm!

Bóng Thành vừa khuất xa tầm mắt thì Mẫn Đạt đâu đó nhẹ nhàng tiến gần đến chỗ Bảo Long đang đứng, tay kết cao ngang ngực, cúi đầu lễ vái ba lần:

- Thưa Thánh cung bệ hạ, thần xin dâng lên bệ hạ ngự dụng.

Bảo Long cười tủm tỉm xoay người, nhìn túi đồ trên tay Mẫn Đạt, hấc mặt về phía cửa:

- Treo trong nhà đi.

Mẫn Đạt nghe lệnh, xách túi đồ vào trong.

Lặng lẽ quan sát ngôi nhà đơn sơ của vị đại quan thanh liêm một thời. Bếp củi đỏ lửa, chiếc giường tre nhỏ, bàn thờ, Mẫn Đạt kẽ cúi đầu vái vọng tấm bài vị trên cao, không khỏi cảm giác nghẹn ở cuống họng. Y thở hắt một hơi, nhanh chóng treo túi đồ bên cạnh chiếc áo ngũ thân của Văn Thành rồi quay đầu ra ngoài.

Từng nắm bắp khô được Bảo Long vung vào trong chuồng gà, Mẫn Đạt hoàn toàn có thể thấy được dáng vẻ thong dong, tận hưởng sự khốn khó của một vị quân chủ nước lớn, sống cùng một vị đại quan nơi rừng sâu heo hút.

Đạt đến gần cái người chỉ lo chăm chút cho bầy gà mà đưa lưng về phía y, tay kết ngang ngực, cúi đầu tâu chuyện:

- Thưa Thánh cung, việc thần ở lại đây hộ giá gặp một chút khó khăn. Người Lão Qua tuy có thể cho bất kì ai nghỉ lại qua đêm trong làng, nhưng ở quá lâu sẽ khiến họ đề phòng, hơn nữa...nếu lính Xiêm phát hiện cũng gây khó dễ.

Cầm chiếc rổ tre còn vài nắm bắp khô, Bảo Long xoay lưng lại nhìn Mẫn Đạt, bàn tay kia vô thức nắm vò lớp bắp trong rổ:

- Tạm thời ở đây trẫm vẫn liệu được, khanh cứ lui về điền trang tại Mường Hiệt, ngày rằm cuối quý đến báo cáo tin quan trọng trong triều cho trẫm.

- Thưa Thánh cung, mặc dầu từ ngày Thái Tử đăng cơ, quân Cờ Đen đã ít dấy binh nổi loạn do công nhận huyết thống của Tân Thiên tử có thể danh chính sở hữu Thiên Lạc Cung. Nhưng những cuộc hỗn loạn gần đây đa phần là cướp bóc tư trang, chúng thường xuôi dòng Nam Hậu ghé xuống các làng dưới núi. Thần sợ sẽ cứu giá chậm trễ.

Bảo Long cầm chắc con dao bén trong tay, chặt dứt khoát xuống một tầu lá chuối xanh mướt, Mẫn Đạt thấy liền muốn tới giúp nhưng hắn chỉ đưa tấm lá chuối cho Đạt cầm, rồi phẩy tay cho Đạt lui ra xa.

- Chuyện quân Cờ Đen trẫm đã biết, nhưng khanh quên ai đang thật sự làm chủ vùng này sao? Khanh nghĩ xem, giữa đám quân sống nhờ cướp bóc và quân đội của triều đình Xiêm ai sẽ thắng?

Mắt Mẫn Đạt loé lên, khẽ thở phào:

- Thánh cung anh minh!

Y ngập ngừng rồi tâu tiếp:

- Thưa Thánh cung, lần này... liệu khi nào thì ông Tổng đốc mới chịu về Tiên Hà?

Tấm lá chuối vừa rời khỏi thân cây, Bảo Long thở hắt ra một hơi rồi cúi đầu nhìn đất:

- Trẫm có thể liệu tất cả... nhưng chỉ cần sự việc liên quan tới Văn Thành thì... trẫm khó mà liệu được.

Hắn đặt con dao lên nắp chum, lấy bốn tấm lá chuối từ tay Mẫn Đạt:

- Khanh có thể lui về điền trang được rồi, nếu vạn sự thuận thành, trẫm sẽ cùng Văn Thành đến Mường Hiệt.

- Thưa Thánh cung, chuyện là... mấy năm qua để tìm được ông Tổng đốc, thần có cải trang thành thương buôn để dò la tin tức, theo giao ước với thít Kham hôm nay thần lấy gốm, nên xin phép bệ hạ cho thần theo bệ hạ đến hết hôm nay.

Bảo Long xối nước lên tấm lá chuối để rửa sạch bụi bặm, hắn cười khẩy:

- Lấy hàng sao? hai ngày trước bị đám thương nhân Xiêm cướp sạch rồi, còn mẻ gốm mới thì bữa nay chỉ tới công đoạn làm nguội thôi... mở lò ra sớm là nứt bể hết đó. Chắc khanh phải ở lại thêm một ngày nữa rồi.

Mẫn Đạt mở to mắt, buông thõng vai, than vãn:

- Vậy là thần cũng trễ chuyến hàng giao cho quán rượu ở Bình An rồi.

Bảo Long cười lắc đầu, âm thanh cộc cạch của những ống tre vang lên từ xa làm hắn khựng lại, quay qua xua tay cho Mẫn Đạt rút lui nhanh gọn, hắn giũ cho mấy tấm lá sạch nước, tay chân lóng ngóng quay qua quay lại, không biết làm gì tiếp theo nên múc gáo nước tưới cho hai ba khóm bông vạn thọ gần chuồng gà.

Dần dà tiếng cộc cạch dừng lại phía sau lưng Bảo Long, hắn vẫn chăm chú rót nước lên khóm bông vàng rực. Văn Thành thấy liền nhắc nhở:

- Anh tưới thì tưới ở gốc được rồi, tưới vậy cánh bông bị dập đen hết đó!

Hắn quay lại nhìn Thành, mặt mày giãn ra tươi tắn:

- À...

Đặt gáo nước lên nắp chum rồi liền khom người lắc cành hoa sục sạo cho văng hết nước ra ngoài, Thành hết nói nổi, đưa cho Bảo Long cầm con thoi dệt vải để cậu rảnh tay châm nước vào chum.

Hắn nhìn từng vòng chỉ thô trắng trên con thoi:

- Cậu muốn vá áo hả? Để anh làm cho...

Cùng lúc đó, Văn Thành tay đổ nước vào chum đất nhưng mắt vờ như lơ đễnh mà lướt qua thân cây lớn đằng xa:

- Chỉ này không để vá áo đâu. Là chỉ phép cho lễ cúng chiều nay đó.

Bảo Long gật gù:

- Đám người man...

Câu nói để lửng, hắn chợt mím môi im thin thít, lén nhìn Văn Thành, cử chỉ của Thành vẫn tự nhiên cất gánh nước rồi vào trong nhà. Bảo Long nhanh bước đi theo:

- Ý của anh là...người xứ này...nhiều hủ tục lạ quá!

Thành bước vào trong, ánh mắt cậu dừng lại chỗ túi đồ lạ lẫm treo trên vách, Bảo Long chột dạ, mắt giật giật, Văn Thành chưa nói gì thì hắn đã ậm ờ thanh minh:

- Túi này... túi này... của...

- Ừm...

Một chữ không đầu, không đuôi của Thành đã phá tan luồng suy nghĩ rối mù trong đầu Bảo Long, chẳng hiểu sáng sớm ngơ ngẩn thế nào lại sơ sót như vậy. Thành lấy lại con thoi từ tay hắn, yết hầu run run:

- Lúc nãy má thằng Mả đưa tui con thoi,... tui hông biết có nên cầm về không.

Bảo Long im lặng, Thành chập sợi chỉ thành nhiều đoạn ngắn vừa phải rồi lấy dao cắt rời ra.

- Chỉ này để cúng trên mâm vía. Người xứ này tin là... ai cũng đều có ba mươi hai vía. Hễ mà đụng chuyện xui rủi thì hồn vía sẽ bị lạc đường. Người lớn ở đây đọc kinh để gọi hồn về, rồi lấy chỉ này cột lên tay, để giữ lại phần hồn đi lạc...

Thành xẻ tầu lá chuối thành tấm lớn, cuộn lại cho ra ống chóp nhọn rồi ghim thanh tre để cố định hình dạng, cậu trầm ngâm:

- Lễ này là phần không thể thiếu trong mọi dịp, kể cả... lễ nhận người mới...

Thành mím môi, mi mắt dao động liếc nhìn túi đồ trên vách:

- Tui không nghĩ... là anh sẽ ở lại... lâu hơn một chút...

Bảo Long nghẹn lại, cố nuốt xuống để nói gì đó nhưng bất thành, làm câu chữ bị dồn nén bên trong cuống họng. Thành đưa hắn chiếc rổ tre:

- Anh ra hái bông thọ đi, mâm vía phải có đủ lễ vật.

Hắn nhận lấy chiếc rổ, ánh mắt không kiềm được mà liếc nhìn túi đồ rồi ngó qua Văn Thành, hít lấy một hơi mới xoay người ra ngoài.

Qua một khắc hơn, mâm lễ đã được Văn Thành bày biện xong xuôi. Bảo Long nhìn mâm lễ vật, trên mâm vía dường như chứa đựng tất cả những gì mà trong nhà Thành có thể dâng lên cúng được. Từ nhang đèn, bông hoa, rượu nếp, xôi, khoai, thịt khô, chuối chín, chén nước, nắm lá bó lại đặt trong chén nước và cả chỉ trắng cột tay xin của người ta.

Hắn nghe sống mũi cay cay, cái hủ tục của đám người man di mà hắn từng coi khinh như một mớ trò tạp dị, vậy mà giờ đây, hắn nhờ trò tạp dị này để có thể nhặt được một chút mảnh tình còn sót lại đâu đó của người thương hoặc là...vẫn còn nguyên vẹn.

Khi hoàng hôn rực lửa, cũng là lúc Văn Thành bưng mâm vía đặt lên bàn khao ở giữa nhà của thít Kham. Từng lớp người làng bước lên sàn nhà rít lên tiếng kẽo kẹt. Mỗi nhóm người tới đều chắp tay chào... "thạo Sắc", họ vui vẻ mừng làng có thêm một dân phu mới để san sẻ việc nặng trong làng.

Dưới sự chứng kiến của người làng, thít Kham kéo sợi chỉ dài nối từ chóp nhọn của lá chuối đưa cho Bảo Long. Hắn nắm chặt lấy sợi chỉ như đang giữ lấy con diều đang căng dây trước gió.

Thít Kham nhìn Bảo Long một lúc lại lắc đầu, tiếp tục kéo thêm một sợi chỉ dài khác đưa cho Thành đang ngồi phía sau:

- Xiêng Bun, con qua làm lễ luôn đi.

Mắt Văn Thành mở lớn, ấp úng không biết nói như thế nào mới phải:

- Thưa thít Kham,... chỉ hai đứa con thôi sao?

- Đúng rồi.

Giống người có tật giật mình, Thành có chút căng thẳng:

- Nhưng như vậy... sẽ giống... lễ kết duyên.

Tiếng xì cười khe khẽ vang lên trong nhóm người làng. Thít Kham mất kiên nhẫn mà hối thúc:

- Con biết lễ thì vào làm cho thạo Sắc học theo. Nhanh lên!

Nghe thít Kham gắt giọng, Thành vội vàng bò đến gần mâm vía, cậu quỳ gối, chắp tay kẹp theo sợi chỉ giữa lòng bàn tay, nâng tay chạm đầu mũi. Cậu ngó qua Bảo Long vẫn còn đang ngồi cứng đờ nhìn cậu:

- Anh làm theo tui đi!

Bảo Long nhăn mặt, nói nhỏ:

- Phải quỳ gối sao? Còn phải chắp tay lạy ông này?

Văn Thành khẽ cắn môi dưới, liếc nhìn thít Kham rồi ngó qua Bảo Long:

- Ừm!

Trước giờ chỉ có người khác vái lạy hắn chứ làm chi có chuyện hắn phải quỳ vái lạy người ta, ngoại trừ phụ mẫu thân sinh ra. Nắm tay siết chặt, hai đầu lông mày châu lại sắp chạm vào nhau, im lặng hồi lâu dường ai ai cũng sắp hết kiên nhẫn, tiếng xầm xì ngày một lớn.

Bảo Long nhìn mặt Thành thoáng nét muộn phiền, mùi khói nhang thoang thoảng làm không khí trở nên bí bách, môi Thành mấp máy, ngước lên nhìn thít Kham:

- Thưa thít Kham, ở Đại An của chúng con...

Bảo Long chợt chụp lấy cánh tay Văn Thành, ánh mắt hắn lướt lên mâm vía, nơi ẩn hiện hình dáng người thương đang ngồi luồng kim xâu từng bông vạn thọ lại với nhau thành vòng hoa tinh tế, chiều về từ lò gốm Thành đã dừng lại ven đường hái hai ba cành Chăm Pa cho mâm cúng.

Hắn thở hắt một hơi, tự nhiên dứt khoát chuyển từ thế ngồi xếp chân sang quỳ gối, hai tay chắp lại giữ sợi chỉ trong lòng bàn tay, đưa tay chạm mũi, miệng nói:

- Chép khả. (Đau chân)

Nói năng cộc lốc, chỉ vỏn vẹn hai chữ. Người xung quanh và cả thít Kham có thể hiểu được dù thấy phiền đôi chút nhưng ai cũng cảm thông cho vốn từ ít ỏi của một người từ phương xa mới đến. Thít Kham gật đầu quay sang nhắc nhở Thành quỳ nghiêm túc để bắt đầu buổi lễ.

Thít Kham cầm chén nước, nhúng nắm lá vào rồi vung lên đầu Bảo Long, Thành lo lắng lén nhìn cái người mà hai đầu mày đang giật giật, nhịp thở dồn dập rồi từ từ dịu lại. Sau khi vung nước lên đầu Thành, ông lấy một đầu sợi chỉ trắng trên mâm, nhắm mắt lại và bắt đầu tụng niệm.

Tiếng kinh tạng Pali trầm bổng, vang vọng khắp nhà, xuyên qua cửa lớn, len lỏi vào rừng già như tiếng gọi trở về của hồn vía đi lạc. Tiếng tụng rì rầm cảnh báo cho ma rừng quỷ núi không được bắt giữ vía sống.

Ánh sáng vàng vọt hắt lên từng khuôn mặt của những con người đang thành tâm cầu nguyện. Duy chỉ có hai người thi thoảng vẫn liếc mắt thăm dò nhau.

Khi tiếng kinh từ thít Kham dừng lại một chút, ông lấy vòng hoa vạn thọ đeo vào cổ cho hai người, dân làng bắt đầu đứng dậy. Họ đi thành vòng tròn, từ phải qua qua trái, tay cầm sợi chỉ trắng và lần lượt từng người cột chỉ vào tay cho hai nhân vật chính của buổi lễ.

Thít Kham vẫn tiếp tục tụng kinh. Sau mỗi lần cột chỉ, họ đều chắp tay ngang ngực, cúi chào người phu mới của làng.

Khi thít Kham dừng đọc kinh lần nữa, ông buông sợi chỉ dài ra để cho mọi người biết rằng buổi lễ đã xong xuôi, người dân trong làng lục tục đi tới xin sợi chỉ trắng trên mâm cúng để cột vào tay nhau mong được lấy hên từ lễ cúng.

Thành cũng lấy sợi chỉ trắng trên mâm, do dự, nắm cổ tay cái người từ nãy đến giờ vẫn đang cau mày kia, đầu mày người đó nhanh chóng giãn ra mà thay bằng ánh mắt rung động khó tin.

Ánh mắt của hắn làm cậu không dám nhìn trực diện, chỉ chăm chú vào cổ tay đầy vết trầy xước và dấu cắn côn trùng mấy ngày qua.

Văn Thành nhịn không được mà xoa nhẹ lên vùng da thê thảm đó, cậu nghe cơ thể người đối diện căng cứng. Mi mắt cậu thoáng dao động, cầm lấy sợi chỉ cột lên tay Bảo Long, cậu thì thầm: "Vía ơi về với... thạo Sắc nha! Từ nay luôn mạnh giỏi, bình an!"

Cọng chỉ vừa được siết chặt, cậu chưa kịp rời tay đi thì Bảo Long đã kịp nắm cổ tay cậu lại: "Anh cũng muốn cột chỉ cho Thành."

Hắn nhoẻn miệng cười tủm tỉm, kìm lòng không đậu mà cũng xoa nhẹ lên cổ tay thô ráp của Thành, sợi chỉ được cột lên tay, hắn khẽ nói: "Vía về với Thành, còn Thành về với anh, được không? từ nay đừng xa anh nữa."

Dù chỉ đã cột chắc trên tay nhưng dường như Bảo Long vẫn luyến tiếc không nỡ buông tay Thành, cậu nhìn xung quanh thấy người làng cũng đã cột chỉ xong cho nhau, Thành nhanh chóng rụt tay lại như chưa từng có gì xảy ra.

Thít Kham lấy lá chuối, chia đồ cúng thành từng phần nhỏ, phân phát cho người đến dự lễ, họ vui mừng nhận lộc rồi cùng nhau ăn tại chỗ.

Đến lượt hai người được thít Kham chia cho hai chung rượu nếp và hai nắm xôi nhỏ. Thành chắp tay cảm ơn thít Kham rồi uống cạn chung rượu, Bảo Long cũng bắt chước, chắp tay cảm ơn rồi cũng uống cạn chung rượu. Theo đà uống rượu xong, hắn chưa kịp bỏ nắm xôi vào miệng thì Thành chụp tay lại, bắt hắn đứng dậy, chào thít Kham ra về.

Người làng đang vây xung quanh cũng chào nhau rồi rút lui nhanh gọn làm hắn không kịp hiểu gì.

Dọc đường về nhà, Bảo Long ngó Văn Thành một chút, hắn hỏi:

- Sao hồi nãy, người ta về gấp dữ vậy?

Văn Thành nhìn sợi chỉ trên cổ tay Bảo Long, mỉm cười:

- Tại trời tối. Người ta sợ ma.

Bảo Long nhướng mày, có chút mắc cười, đúng là chạy như ma đuổi ha.

Thành chợt khựng lại, hỏi:

- Nắm xôi của anh đâu?

Bảo Long xòe ra, cậu gật đầu, kêu:

- Ừm, anh quăng đi, đừng ăn.

Hắn nghe xong liền quăng đi lập tức, quay sang hỏi cậu 'vì sao?' mà trong đầu đã chạy ra một nùi suy tưởng hạ độc, ám sát. Văn Thành mím môi:

- Xôi để hồi sáng giờ rồi, bụng anh yếu ăn vô mắc công tháo dạ.

Bảo Long thật sự không đoán được câu trả lời sẽ như thế:

- Vậy mà anh thấy người ở đây vẫn ăn như thường.

Thành nhíu mày, suy nghĩ:

- Thiệt cũng lạ, nhưng hổng phải an ổn như anh thấy đâu.

Văn Thành chắp tay sau lưng, kể:

- Ở xứ này cách lâu lại có một đợt ôn dịch, triệu chứng toàn là phát nhiệt, bụng đau dữ dội, máu huyết cứ tuôn ra theo đường tháo dạ rồi chết.

Bảo Long giật mình, ghê sợ:

- Không chữa được sao?

- Tui cũng hông hiểu, họ tin là có một loại ma gọi là... Phi Bốp, sáng là người thường, tối thì đầu bay ra khỏi thân dính theo ruột dạ đi tìm... uế tạp của người lành ăn, ai bị ăn uế thì sẽ bệnh tháo dạ rồi chết. Họ luôn mời thầy cúng trừ tà, còn có uống mấy loại nước nấu từ lá cây có vị chát, lúc thì khỏi bệnh, lúc thì không.

Văn Thành trầm ngâm:

- Hồi trước tui có gặp nhóm người Tây Dương đi ngao du qua xứ này, ngay đợt tháo dạ, mấy ổng nói là chẳng có ma quỷ nào hết. Tất cả là do có một con trùng, nhỏ tới nỗi mình không thấy được, dính trên tay, qua đồ này, vật nọ rồi mình ăn vô bụng sẽ bệnh.

Cậu liếc nhìn bụi cây động đậy ven đường:

- Mấy ổng khuyên dân làng phải rửa tay thiệt kỹ, ăn chín uống sôi, không được đi tháo ở trong nhà nữa nhưng người ta gật đầu rồi đâu lại vô đó, họ tin thà mời thầy cúng còn hơn rửa tay. Còn tui, từ ngày dời nhà ra bìa rừng, cách xa làng một quãng rồi nghe làm theo lời mấy ổng thử thì đúng là không bị tháo dạ như trước nữa.

Bảo Long không khỏi ngạc nhiên tới vô thức há miệng, hèn chi ta luôn nghe mùi lạ lúc đi qua mấy cái làng người man:

- Đại tiện trong nhà?

Thành xì cười:

- Ừm! Tại họ sợ ma nên mới đi trong nhà. Thì anh thấy nhà sàn đó, họ có một cái góc trên nhà được khoét lỗ, ở trên sẽ đi tháo xuống dưới, gần đó trồng thêm cây chuối, ớt này nọ là tiện đôi đường.

Bảo Long nghe xong mà mặt mày choáng váng, tay lại vô thức chà xát lên vạt áo làm Thành nén cười muốn đứt hơi.

*Chương này có chứa ảnh của tục gọi hồn của người Lào.